کلوپ | روناک روشن گیلوائی

این پروژه خانه ای به قدمت بیش از یک قرن در قلب شهر رشت و بافت تاریخی آن قرار گرفته است. ساختار و اجزای بکار رفته این بنا ، سقف سفالی ، دیوار باربر که با خشت ساخته شده، توانسته این بنا را منحصر بفرد قرار دهد و سالیان سال پابرجا بماند است .

از شاخصه های فضایی این بنا اختلاف ارتفاع اتاق هاست  ،که با یکدیگر تفاوت دارند که همین امر باعث شده این خانه در اتاق هایی  نیم طبقه پایینی و نیم طبقه بالایی تقسیم و فضابندی جذابی به خود گیرد .

جدا از رویکرد مناسب مرمتی و بازسازی در مواجهه با این خانه، باید معیار ها و آسایش اولیه را برای ساکنین جدید این خانه، با امکانات جدید در قلب کهنگی آن منطبق ساخته میشد . از نیازمندی های اساسی فضایی داخلی ،آشپزخانه و سرویس بهداشتی بوده و فضای میانی نیمه باز که به عنوان اتاق کار و چندمنظوره که بتوانند به صورت جمعی مورد استفاده قرار گرفته شود . و این امکان را برای ساکنین جدید ایجاد کند تا بتوان با انعطاف در تغییرات چیدمان به فضا های جدید دست پیدا کنند .

از خلا های این خانه نبود  فضای ارتباطی بین نیم طبقه پایین و ایوان اصلی بوده که با چند ایجاد پله توانسته مرتبط شوند  و از طرفی در وجه بیرونی  فضای آشپزخانه باکس مسقف شیشه ای الحاق گردید که غیراز تجربه فضایی جدید  این امکان را برای  ساکنین ایجاد کند تا بتوانند به طور مستقیم از کشودگی ایجاد شده هم به حیاط ارتباط مستقیم داشته باشند و هم به فضای نشیمن !

از چالش های غیر قابل پیش بینی مرمت این بنا میزان آسیب و لهیدگی پی ، انحراف دیوار باربر ناشی از رطوبت و از سوی دیگر حفظ سقف سفالی و کارامد کردن آن در برابر ریزش باران های ممتد رشت بوده که در ابتدا عملیات “دوراز ” سفال ها انجام گرفته است و همچنین آسیب های ناشی از رطوبت که باعث لهیدگی و غیرباربر شدن دیوار ها در دو نیم طبقه ها صورت گرفته بود با عملیات “درجا زنی” با آجر های فشاری جدید جایگزین شده تا همچون قبل کارایی باربری خود راحفظ کرده باشد .

کلوپ: مکانی برای بازی فضای کاربرها و ساکنین این خانه  به صورت جمعی و هم از نظر معماری که شکلگیری فضایی و فرمی آن در پروسه بازی ،همچنان در حال تغییر، تحول و رشد است .

مواد، ساخت و فناوری

1-1مرمت دیوار و تیرهای آسیب دیده:

ساختار سازه ای این بنا به صورت دیوار باربر بوده و از جرزهای آجری به پهنای 60 الی 70 سانتی متر نشکیل شده است. در نیم طبقه عنصر تیرهای چوبی نقش به سزایی داشته که هر دو در اثر رطوبت بالای این اقلیم دچار آسیب های جدی شده بود. اما خوشبختانه پی این بنا سالم بوده و ما بخش های خردگی و لهیدگی دیواره ها را با عمل * درجا زنی* آجر های فشاری جدید را با حساسیت بالا که در حین عملیات باعث آسیب جدی به دیگر بافتارها نشود انجام دادیم .بخشی از تیرهای چوبی که کامل پوسیده شده بود هم با چوب های جدید جایگزین شد. ما به این اعتقاد داشتیم که ساختار بدنه ی بنا دست خوش مصالح جدید نشود و از اصول قدیم استفاده کنیم.

2–1 تعبیه گرمایش از کف:

طی مشاهدات پی بردیم که رطوبت از عارضه های جدی در این بنا ها می باشد و از آنجا که باعث افزایش بیماری ساکنین می شود تاب آوری ساکنین را در معرض خطر قرار داده است  در نتیجه گرمایش از کف و استفاده از شوفاژ بدون اینکه به بنا آسیب وارد شود مناسبترین روش برای پاسخ دادن به این مشکل در نظر گرفته شد.

3–1 الحاقات:

1–3-1  باکس شیشه ای آشپزخانه

آیین الحاق کردن اجزا و فضا بر اساس نیازمندی در دوره های مختلف از شکاله های تشکیل دهنده این بنا و بافت است، بر این مبنا در نیم طبقه پایین کلوپ فضای آشپزخانه تهیه شد با این تفاوت که چون نور طبیعی در این فضای کم بود با الحاق کردن باکس سقف شیشه ای این مکان را ایجاد کرده که ساکنین از نور مطبوع استفاده کنند و کمبود نور بخش دیگر نور هم برطرف کند.

2–3–1 ابوشکا

این خانه همچنین دارای “ابوشکا” است، یک محفظه چوبی و شیشه‌ای در حیاط و ورودی آهنی، شیشه‌ای و آجری در ناحیه آشپزخانه. ابوشکا، که در روسی به آن “شیشه بند” گفته می‌شود، یکی از عناصر معماری در چشم‌انداز شهری گیلان است و بخشی از الحاقات ساختمان‌های قرن‌های اخیر به شمار می‌رود. مرمت فاز دوم ابوشکا شامل سه سطح است. دو سطح از این سطوح با ریل‌هایی در سطح بالاتر ثابت می‌مانند که به آن “خافنگ” گفته می‌شود. با این حال، در نقاط مختلف با ارتفاع‌های متفاوت، پنجره‌هایی وجود دارد که می‌توان آنها را به طور جزئی باز کرد.

3–3–1  پله

یک دسته از اجزا و عناصر الحاقی و بازیافتی این بنا پله هایی است که در همکف و نیم طبقه  ی بالا پاگرد دارد. این پله از دو جهت منحصر به فرد است یک اینکه بدنه اصلی این پله از چوب های ثیر اندود شده ی تیر برقهای قدیم در فضای شهری بوده که امروزه با تیر برق های بتنی جایگزین گشته است. این تیرهای چوبی که از بدنه های بلند قامت درختان 7 الی 9 متری بوده با قیر اندود گشته که احتمال خطر آتش سوزی و پوسیدگی را به کمترین شکل کاهش می دهد. از طرفی اتصالهای تمامی این پله به صورت فاق و زبانه و پین های چوبی بوده و هیچ گونه عنصر پیچ و میخ در آن استفاده نشده است.

4–1 مرمت بام و محوطه:

1–4-1 مرمت بام:

سقف اصلی این بنا با استفاده از سفال‌های تاریخی بیش از یک قرن، به‌صورت کنار هم و بدون هیچ‌گونه اتصال ساختاری، با شیب 40 درصد طراحی شده است. در گذشته، این نوع مصالح و جزئیات، از ویژگی‌های برجسته سقف‌های خانه‌های شهری در رشت بود. در طی فرایند پروژه، تاکید ویژه‌ای بر حفظ یکپارچگی ساختار پوشش بام در حین عملیات درجا زنی سفال‌ها شد. با انجام مرمت‌های لازم ، پوشش سفالی به‌صورت کامل و مطابق با شرایط اولیه بازسازی گردید.

سازه و عناصر انتقال بار در بنای کلوپ از ویژگی‌های منحصر به فرد این بنا به شمار می‌روند. در این بنا، بخشی از وزن سقف که با سفال به مساحت 140 مترمربع پوشیده شده، توسط ستون‌های چوبی موجود در فضاهای نیمه‌باز منتقل می‌شود، در حالی که بخش دیگر از طریق دیوارهای باربر و جرزهای آجری تحمل می‌شود. این ترکیب ساختاری، که هماهنگ با ویژگی‌های سنتی و مصالح بومی است، به پایداری و استحکام بنا کمک شایانی کرده است.

2–4–1 محوطه

در طراحی محوطه‌سازی این پروژه، دو باغچه کوچک به‌گونه‌ای جانمایی شدند که از هر دو سمت حیاط، فضای سبز  به چشم بیاید. برای کف‌سازی، از ترکیب بتن و سنگ‌های شسته استفاده شده که با ایجاد شبکه‌های مش‌بندی شده، سطحی مقاوم و زیبا به‌دست آمده است. استادکار با دقت و سلیقه خاص خود، این سنگ‌ها را به‌طور منظم و هنرمندانه روی بتن چیده است. این روش علاوه بر این‌که از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه است، به‌ویژه در مناطقی که بارش باران زیاد است، به‌عنوان سطحی مناسب برای دفع آب‌های سطحی عمل می‌کند.