آپارتمان مسکونی صفری | گروه معماری اشعری و همکاران

انسان همواره با محیط مسکونی در تعامل است و خود جزئی از آن به شمار می‌رود. فضاهای مسکونی علاوه بر خود و ساکنان، محیط پیرامونی‌شان را نیز در برمی‌گیرند و بر آن تاثیر می‌گذارند. در این راستا، ما در طراحی این پروژه، در تلاش بوده‌ایم تا ایده‌هایمان را در جهت مسائل محیطی و زمینه‌ای، طراحی کل بنا و مسائل مربوط به پوسته نما دنبال کنیم.

پروژه مسکونی صفری در جنوب‌شرقی شیراز (یکی از بخش‌های قدیمی شهر) قرار گرفته است. امروزه، توجه معماران در این شهر، بیشتر معطوف به مناطق مرفه‌نشین است و کمتر شاهد پروژه‌های طراحی‌شده هدف‌مند در این بخش از شهر هستیم. به همین جهت، بافت این منطقه در حال رکود و معماری در این قسمت از شهر، در حال فراموشی است که همین امر بر کالبد بافت و حیات بصری منطقه اثرگذار بوده است. بدین‌منظور، چشم‌انداز اولیه در خلق این پروژه، تلاشی هر چند اندک برای بازگرداندن حیات کالبدی در حال زوال بستر طرح است.

ایده طرح بر مبنای ایجاد یک عنصر اتصال‌دهنده و اتکابخش در همه طبقات شکل گرفت؛ این حلقه مرکزی که در پوسته درونی و بیرونی، از جنس آجر است، باعث خارج‌شدن نما از حالت دوبعدی و ورود بعد سوم در آن شد. در واقع، این حلقه واسط، فضای نشیمن و پذیرایی را در هر طبقه به وجود آورد که در نتیجه چرخش جداره این زون، قدري از حریم خصوصی به تراس بیرونی اختصاص یافت و نمای ساختمان به عنوان فصل مشترک فضای شهری و فضای درونی بنا شکل گرفت. بر این اساس، بخش بیشتری از فضاهای درون و بیرون با یکدیگر ادغام شدند که باعث کمک به ایجاد زوایای دید متنوع‌تری در نمای خارجی شد. جداره بخش خصوصی (بخش اتاق‌ها) نیز با اندکی عقب‌نشینی، در عین داشتن تراس، به سطح بالاتري از حریم خصوصی دست یافت. در واقع، شکل‌گیری سه‌بعدی نما باعث کمک به ایجاد سلسله‌مراتب و تفکیک عرصه‌های خصوصی تا عمومی واحدهای مسکونی در نمای خارجی بنا شد.

به دلیل محدودیت‌هایی که شهرداری از حیث عدم اشراف به فضای همسایگی روبه ‌رو، برای ما ایجاد کرد، مجبور به بستن دید تا ارتفاع 1/7 متر بودیم. ایده ما برای امکان استفاده بصری حداکثری از فضای بیرونی، یک پوسته آجری متخلخل بود که از تن خود نما خارج می‌شد. ایجاد این جداره‌های مشبک آجری، علاوه بر بستن دید مستقیم به بیرون، سبب شد که انسان درون این فضاها دیده نشود، اما او بتواند از منظر بیرون بهره ببرد. بخش زیرین این جداره مشبک باز بوده و نوارهایی برای کاشت پوشش گیاهی در نظر گرفته شده است، چرا که رویش گیاهان پیچ، خود باعث بسته‌شدن دید می‌شود. همچنین با استفاده از نور طبیعی به جای نورپردازی یکنواخت، و با ایجاد کنتراست نوری و عبور آن از فخر و مدین‌ها، سعی در خلق احساسی مطبوع در ساکنان داشتیم. به علاوه، به هنگام شب، نمایش روشنایی درون از بیرون بنا، به ایجاد خوانایی و جذابیت بصری نما کمک می‌کند. 

در بخش‌هایی از بافت آجر نما، به جهت توالی و دگرگونی نور طبیعی، علاوه بر مشبک‌سازی آجر، با چرخش حدودا 20 درجه‌ای آجرها در یک کمان 180 درجه، سعی در به بازی‌گرفتن نور و سایه، و در نهایت، ایجاد پویایی و تغییر در بافت نما در زمان‌های مختلف را داشتیم، به علاوه، با استفاده از نوار آجرهای شیشه‌ای به عنوان مصالح شفاف عبوردهنده و کنترل‌کننده نور در نما، خطی از نور روز را در فضای داخلی به وجود آوردیم.