میدانگاه مترو جهاد، استودیو معماری کا
موقعیت: ایران، تهران
معمار مسئول: محمد خاوریان
تیم طراحی: استودیو معماری کا
کارفرما: شهرداری تهران
مساحت: 800 مترمربع
عکس: استودیو دید، محمد حسن اتفاق
اتمام پروژه: 2022
میدانگاه متروی جهاد بازسازیِ به ظاهر سادهای است از ورودی یک ایستگاه مترو در تقاطع پرتردد و شلوغی در تهران. این پروژه، زیرساخت حملونقلی را به یک نماد محلی اجتماعی و فضای عمومی جدیدی در محله تبدیل کرده است.
پیش از این، میدانگاه متروی جهاد یک بلوک یکطبقه و فرسوده بود که در تقاطعی بیروح از شهر قرار داشت. با افزودن مجموعهای از طاقهای آجری با جزئیاتی ساده، که بهعنوان پوششی جدید بالای پلهبرقیها ساخته شدهاند، معماران توانستهاند ورودی جدید را به فضایی سهطبقه و باز برای ورود و خروج مسافران ارتقا دهند.
این فضا بهگونهای زیبا طراحی شده که از سطح زمین نیز دید دارد؛ جایی که در میان طاقهای مجاور، سکویی به شکل آمفیتئاتر کوچک ساخته شده است؛ مکانی برای ملاقات، انتظار یا تماشای یک اجرا. چیدمان ساده طاقها همچنین گالریها و نقاط ورود داخلی را نیز شکل میدهد.
فروشندگان محلی در اطراف آنها و در بیرون از طاقها بساط خود را پهن میکنند. طاقها، که از عناصر سنتی معماری ایرانی هستند، با کاربریای آسان و روزمره دوباره وارد فضای شهری شدهاند و با فرم مجسمهگون خود، حس هویتی تازه به محله میبخشند.
این سازهها از اسکلتهای مشبک سادهای تشکیل شدهاند که با آجرهایی خوشدست پوشانده شدهاند. متریالی که به خوبی با اقلیم و سطح آلودگی هوای تهران سازگار است، با توجه به بودجه محدود شهر نیز مقرونبهصرفه بوده و در شهری که هزینه نیروی کار کمتر از بسیاری از زنجیرههای تأمین محصولات مدرن است، استفاده از آن پایداری بیشتری دارد.
در این پروژه، از کارگاههای سنتی مناطق روستایی اطراف بهره گرفته شده تا ۳۰۰ هزار آجر مورد نیاز از خاک محلی تهیه شود.
معماران، ورودیهای مترو تهران را در یک پروژه تحقیقاتی مورد مطالعه قرار داده بودند تا به نیاز راهبردی برای بهبود فضاهای عمومی شهری پاسخ دهند. آنها دریافتند که این ورودیها مکانهایی هستند که مردم بهطور سنتی در آنها تجمع میکنند و میتوانند به عنوان فرصتهایی برای ایجاد فضاهای اجتماعی غیررسمی داخلی و خارجی در کنار ارتقاء زیرساختی مورد استفاده قرار گیرند.
این مکان خاص همچنین در یکی از شریانهای اصلی تهران واقع شده است؛ بخشی از طرحریزی اولیه شهر و مسیری که در ادامهاش بناهای یادبود عمومی مهمی قرار دارند. بنابراین ایده ایجاد یک نشانه محلی دیگر در این مسیر، ادامهای طبیعی برای هویت شهری آن به حساب میآید.
