فضای تمرین | گروه معماران و مهندسین کندو

کارفرمای پروزه “فضای تمرین” حتی پیش از انتخاب ساختمان پروژه، تعریف و تصور مشخصی از فضای مورد نظر خود داشت و این فضا را بدین شکل تعریف می کرد: “فضای تمرین” رویای داشتن خانه ای مستقل برای فعالیت گروهی از هنرمندان موسیقی و تئاتر است؛ خاننه ای که ئر آن بتوانند رویاهایشان را به حقیقت تبدیل کنند و دستاورد هایشان را با دیگران به اشتراک بگذارند. لذت برددن از کار کردن با هم و پرداختن به فعالیت های هنری در فضایی که به دقت برای چنین تتجربه هایی طراحی و اماده شده است.

با این پیش زمینه، با همکاری و همفکری میان کارفرما و معمار، مکان ایده آل انتخاب و توسط کارفرما خریداری شد. ساختمان انتخاب شده، خانه ای دو طبقه با قدمتی بیش از ۸۰ سال و زیربنای ۵۲۰ مترمربع، در قلب منطقه فرهنگی تهران، در پهنه فرهنگی رودکی، واقع در خیابان نوفل لوشاتو، خیابان شهرود بود. ساختمانی بکر با ظاهری کهنه اما با اصالت که در وضعیت بسیار بدی قرار داشت.

 چالش اصلی پروژه، درک صحیح خواسته های کارفرما و ترجمان فضایی به نوع فعالیت هایی بود که قرار بود در این مکان اتفاق بیافتد. تعاریف و خواسته های کارفرماف طی جلسات پی در پی رشد پیدا کرد، به خواسته ها با جوابی معمارانه پاسخ داده شد و به خطوط و تصاویر اولیه تبدیل شد، بدین شکل معماری ” فضای تمرین” ممتولد شد. نقشه  های اولیه چندین و چند بار ویرایش و بازبینی شد و تصاویر و نقشه های فنی با توجه به اصالت و قدمت خانه تهیه شد. معماری “فضای تمرین” در جست و جوی خلق جزئیات ظریف و ناپیداست؛ حساسیتی زیبا شناختی که ژرفا و غنای موجود در چیز های ساده و بی اغراق را ارج می نهد.

در طراحی پلان و تقسیم بندی فضاها، ابتدا ارزشها و پتانسیل های فضایی ساختمان موجود با خواسته های کارفرما و تحلیل فضایی بر اساس کاربرد بخشهای مختلف، مورد توجه قرار گرفت و نتیجه آن با مدنظر قرار دادن دسترسی ها، دید ها و منظرها،فضاهای مکث و فضاهای تقسیم، تسهیل دسترسی معلولین، تهویه و نور طبیعی، پلان نهایی را تشکیل داد. طبقه همکف شامل فضای مکث ورودی، فضای کافه، فضای کتابخانه و سرویسهای بهداشتی عمومی. طبقه اول شامل، ورودی، سالن تمرین، بخش اداری، اتاق مدیریت و بخش خدماتی. طبقه دوم، منزل مسکونی شامل، هال ورودی، اتاق نشیمن و پذیرایی، اتاق خواب، بالکن و بخش خدماتی.

یکی از مهمترین تغییراتی که در ساختمان ایجاد شد، هدایت نور طبیعی به مرکز ساختمان به وسیله یک پنجره سقفی در بام و ایجاد یک ووید سرتاسری از بام تا همکف بود، این ووید در طبقه دوم با کف شیشه ای و در طبقه اول بصورت باز و جانپناه شیشه ای، نور را به باغچه تعبیه شده در زیر ووید هدایت می کند. بدین ترتیب، کلیه فضاهای این پروژه دارای نور طبیعی هستند. در طراحی احجام و المانهای جدید، مانند باغچه مرکزی همکف، فرم و چیدمان کاشی های کافه و سرویسهای بهداشتی، از اشکال و المانهای موجود در ساختمان الهام گرفته شد. احجام تشکیل دهنده کانترهای کافه، کانترهای پذیرایی وکتابخانه، همه از جنس گچ به گونه ای ساخته شدند که گویی از دل دیوارها بیرون آمده اند. دراستفاده مختصر و با وسواس از متریال در بخشهای مختلف و تلاش در احیا، تعمیر و بازسازی عناصر موجود در ساختمان، حتی در بخشهایی باقی ماندن نواقص به شکل دستنخورده، تلاش شد تا اصالت و هویت ساختمان حفظ شود. با نمایان کردن آجرهای طاق ضربی برخی سقفها و آجرهای دوده گرفته در مسیر دودکش قدیمی ساختمان، قدمت و گذر زمان به نمایش درآمد. در کنار پنجره کتابخانه که به مدد مجاورت با درخت تناور توت نر در حیاط، نور کنترل شده ای فراهم آمده بود، فضایی دنج جهت نشستن و مطالعه کردن ایجاد شد.

زمان زیادی صرف مقاوم سازی سازه ای ساختمان شد. در بستر بنا نوارهای خمشی بهمراه کلاف های بتنی سیستم فنداسیون یکپارچه ساختنمان را تشکیل داده که به بنای موجود به کمک میلگرد های سنجاقی متصل گردیده است. همچنین با توجه به رطوبت بستر و جلوگیری از رطوبت صعودی در دیوار های بنا جلوی فونداسیون یک کانال ذهکشی (ناکش) تعبیه گردید. کلیه دیوارها، کفها و سقفها مصلح و مقاومسازی شد. در جهت شرقی غربی دو دیوار برشی و در جهت شمالی جنوبی سه دیوار برشی به سیستم سازه ای ساختمان اضافه گردید.

نتیجه حاصل شده در این پروژه، فضایی پویا و چند منظوره است که هماهنگی صحیحی با نوع فعالیتهایی که در آن صورت می گیرد دارد و از سوی دیگر، خانه ای ارزشمند در یکی از محله های فرهنگی تهران به شکلی صحیح مرمت و بازسازی شده و میتواند حیات خود را برای چندین سال دیگر ادامه دهد. نزدیکی بنا با مراکز فرهنگی و هنری مهمی همچون تئاتر شهر و تالار رودکی در هماهنگی کامل با نوع کارکرد آن، میتواند نمونه ای الهام بخش برای ساختمان های دیگر در این منطقه باشد که تهدید به نابودی هستند.