انارستان پدربزرگ | پدرام جعفربیگی

کارفرمای پروژه تصمیم داشت تا در زادگاه خود در شهر تفت جهت بازآفرینی خاطرات کودکی اش، یک خانه ای بنا سازد که درخور فامیل و محله اجدادی اش بوده و همچنین فضایی دل انگیز برای اعضای خانواده اش و دورهم گردآمدن فامیل باشد.

مسیر طراحی: طراحان در طی طراحی پروژه با چالش های روبرو بودند که به شرح زیر می باشد:
_ شناخت دقیق شیوه زیست و نحوه استفاده کاربران آینده از این ساختمان (کیفیت و کمیت گردهمایی ها و نحوه ی معاشرت جنسیت ها و سنین مختلف افراد خانواده و فعالیت های معمول آخر هفته آنها)
_ اصلاح و آماده سازی سازه ای از پیش ساخته شده بود که بتواند با معماری هماهنگ با زیست – بوم منطقه و فضاهای متناسب، پاسخگوی نیازهای چالش اول باشد.

با این دیدگاه مشخص بود که طراحان جهت یافتن راه حل های طراحی و فنی به طیف وسیعی از مسائل نیاز دارند. بدین ترتیب با در نظر گرفتن چالش های ذکر شده، بررسی معماری و متریال بومی، و میزان تأثیرگذاری این ساخت و ساز بر پیکربندی های جدید موقعیت مکانی و شکل دهی عناصر بیرونی ساختمان در راستای برقراری ارتباط با محور پیاده ی محله و همچنین سایر عناصر محیطی در دستور کار قرار گرفت.

طراحان با بررسی و تحلیل شیوه ساخت خانه های تاریخی و سنتی شهر یزد بدین نتیجه رسیدند تا برخلاف معماری امروزی که ساختار و سازه ی خانه را پنهان ساخته و به واسطه ی لایه های متفاوت تزئینی می پوشانند، زیبایی ناب بناهای مسکونی سنتی این منطقه از یکپارچگی سازه با کالبد و نمای درونی و بیرونی بنا نشأت می گیرد و  با اندودی از جنس همان سازه صیقل یافته نیازهای کاربران ساختمان را پاسخ می دهد. همچنین در ارتباطی منطقی و پویا با سایر ساختمان های محل قرار می گیرد. نمونه ی بارز این دیدگاه را می توان در معماری دوران سلجوقی یافت که دارای پیوستگی زبره و نما و ساختار یکپارچه سازه و نما می باشد.

طراحان در مرحله بررسی الگوهای معماری شهر تفت دریافتند که به دلیل همجواری خانه ها و انارستان ها که منبع اصلی درآمد خانواده سنتی بر اساس برداشت محصول باغات بوده، الگوی معماری خانه-باغ در این منطقه رواج بیشتری دارد. (این الگویی در سایر شهرهای یزد و کاشان کمتر دیده شده است.) بدین ترتیب انتخاب این الگو و سعی در کشف زبانی جهت توسعه آن مورد نظر طراحان قرار گرفت. زمین این پروژه دارای موقعیت ویژه ای بود، بدین صورت که زمین در شیبی رو به جنوب با چشم اندازی سبز از انارستانهای پایین دست و به دور از آلودگی معماری قرار داشت و اهمیت توجه به فضاهای باز و جمعی را نشان می داد.