کتوم | استودیو معماری بودن

ایده طراحی:

در بسیاری از مناطق ایران، فضاهای مکث به عنوان نقاط عطف و مرکز توجه قرار داشته‌اند. این فضاها مکان‌هایی هستند که خاطرات در آن‌ها شکل می‌گیرند؛ جایی که با حضور مردم، زندگی جریان پیدا می‌کند و خاطرات جدیدی به وجود می‌آیند. فضاهای مکث به‌عنوان بستری برای زندگی مدنی، محلی هستند که در آن رخدادها و وقایع اتفاق می‌افتند. این رخدادها به‌تدریج حیات مدنی را به حیات واقعه‌ای تبدیل می‌کنند و ذهن افراد را به محل انباشت خاطرات بدل می‌سازند.

بی‌توجهی به این مساله در موارد بسیاری، از کیفیت طراحی فضاهای مکث کاسته است. در استان گیلان، از گذشته تا به امروز، فضاهای سرزنده‌ای وجود داشته که باعث شکل‌گیری فضاهای مکث و جمعی شده‌اند و با گذشت سال‌ها، همچنان خاطرات و وقایع مختلف را در هم تنیده‌اند. فضاهایی مانند تل انبارها، چای‌خانه‌ها و کتوم‌ها همگی از جمله این فضاهای مکث و جمعی به شمار می‌آیند، اما متأسفانه امروزه بسیاری از آن‌ها رو به فراموشی هستند.

در این پروژه، سعی شده است اهمیت فضاهای مکث برای خلق فضایی سرزنده و فعال مورد بررسی قرار گیرد. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان فضایی را طراحی کرد که علاوه بر ایجاد فضای مکث، از الگوی خانه‌های سنتی گیلان نیز بهره‌برداری کند؟ به عبارتی، چگونه می‌توان شیوه‌ای از ساخت را به کار گرفت که علاوه بر توجه به فرهنگ و زمینه، تکنیکی را انتخاب کرد که در گذشته نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته است و در عین حال چگونه می توان از سازه به عنوان یک فضای عملکردی مانند عملکرد نشستن و استراحت استفاده کرد و ارزش افزوده ی دیگری علاوه بر ایستایی به آن داد؟

کانسپت:

نقش سازه در شکل‌گیری خانه‌های سنتی گیلان بسیار برجسته و اساسی است. عوامل اقلیمی و فرهنگی منطقه باعث به وجود آمدن شیوه‌های خاصی در ساخت این خانه‌ها شده‌ است.شیوه‌های ساخت در گذشته به گونه‌ای بوده که با امکانات محدود و مصالح در دسترس، توانسته‌اند ساختار کلی خانه را به بهترین نحو ایجاد کنند.

در ساختمان‌های سنتی گیلان، شالوده نقش کلیدی‌تری در سازه ایفا می‌کرد؛ زیرا وزن ساختمان به طور مستقیم بر روی شالوده قرار می‌گرفت. تکنیک ساخت این خانه‌ها به گونه‌ای بود که الوارها به صورت اتصال دوبل چوبی بر روی یکدیگر چیده می‌شدند تا بستری مناسب برای قرارگیری سازه ایجاد کنند.

در این پروژه، هدف آن است که فضایی فعال و جذاب ایجاد شود که بتواند با محیط اطراف ارتباطی متفاوت برقرار کند. این فضا باید جاذب باشد و رابطه‌ای پویا با محیط ایجاد کند. چنین فضایی از طریق جریان عناصر طبیعی مانند نور و هوای آزاد، امکان تعامل و ارتباط بین افراد را فراهم می‌سازد.

ساختار فضایی به گونه‌ای طراحی شده که علاوه بر ایجاد تعامل گفتاری بین افراد، بتواند ارتباط حسی و بصری با محیط پیرامون را نیز تقویت کند. به عبارت دیگر، در این پروژه تلاش شده تا سازه و فضای عملکردی به صورت یکپارچه و هم‌زمان عمل کنند.

همچنین، استفاده از چوب تراورس و مواد بازیافتی مانند ریل‌های راه‌آهن، علاوه بر پاسخگویی به نیازهای پایداری و حفظ محیط زیست، به ایستایی و دوام سازه نیز کمک می‌کند