خانه رفیعی | دفتر معماری ما

بافت شهری همدان نزدیک به پنج دهه است که به واسطه ی طرح های جامع به بافتی مملو تبدیل شده است. نتیجه چنین برنامه ریزی، موجب ایجاد رابطه ای مشخص بین جرم و فضای نورگیری از سمت جنوب و تشکیل زمین های به اصطلاح رو به جنوب و شمال شده است. این در حالی است که به دلیل نورپردازی از یک جهت، علاقه کمتری به خانه های رو به شمال در ساخت و فروش وجود دارد. در خانه های رو به شمال، نورپردازی از سمت حیاط و فضای انتهای آن تامین می شود که اغلب نور نامناسبی را به فضاهای پشتی می رساند.

مالک این خانه نیز که سال ها قبل در آنجا سکونت داشت و یک بار آن را بازسازی کرده بود، در ابتدا به دلیل موارد ذکر شده علاقه مند به فروش زمین خود و خرید زمینی به سمت جنوب با ابعاد بزرگتر (زمین پروژه با متراژ ۲۰۰ مترمربع بود که تنها می توانست از یک دهانه ۱۰ متری نور دریافت کند)، زیرا او فکر می کرد که تمامی اعضای خانواده خواستار حضور نور طبیعی در فضای داخلی ساختمان هستند. علاوه بر این، وی به فضاهای بیرونی و پرورش گیاهان علاقه داشت. نکته قابل توجه دیگر محدودیت بودجه کارفرما برای ساختمان بود. مشکل اصلی پروژه به موضوعی جهت پاسخگویی به دغدغه های کارفرما تبدیل شد: چگونه می توان نور طبیعی را به طور مستقیم و موثر در فضای زندگی این خانه ها پراکنده ساخت؟

با انتقال فضای خالی عمودی نور پشت بام به مرکز خانه و اتصال آن به فضای خالی افقی دیگری که مانند ایوان در خانه های سنتی یک طرفه همدان – مانند خانه های غضنفری و شریفی – به صورت نیمه باز است. فضایی که نور را به قلب خانه می آورد، به سوال اصلی تحقیق پاسخ داده شد: هدایت تمام فضاهای اصلی به سمت این فضای خالی مرکزی در قلب ساختمان و ایجاد فضای داخلی جهت گیری به سمت بیرون و کسب حداکثری نور طبیعی.

آنچه از بررسی رابطه بین درون و بیرون به دست می آید:
محو شدن مفهوم قطعی بیرون در فضای نیمه بسته قلب پروژه و از بین رفتن تمایز قطعی درون و بیرون خانه و تبدیل آن به دیالکتیکی مبهم.