Search
Close this search box.
Search

مسجد اردبیلیان | مهندسان مشاور عمارت خورشید

مسجد اردبیلیان ، مهندسان مشاور عمارت خورشید
موقعیت: ایران، رشت
معمار مسئول: فرامرز پارسی
تیم طراحی: فتانه فرید، صابر اسدی، سید فرید توکلی، نیما طالبی، حامد پرهام
اجرا: شرکت مهندسی صاحب آباد پرتو
تیم اجرایی: سید وحید افصحی، کریم چاوش نژاد، محمد دهقان
مساحت: 260 مترمربع

مسجد اردبیلیان جامعه معماران ایران

مسجد اردبیلیان در محدوده‌ی بازار قدیم رشت، در ابتدای بازار لوازم برقی خانگی، در محله‌ی زاهدان شهر رشت، در جوار بقعه‌ی متبرکه‌ی آقاسید ابراهیم (ع) قرار دارد. در ابتدای این راسته (کوچه تولیه) مسجد بادی اله و در ادامه‌ی مسیر مسجد اردبیلیان و مسجد صفی قرار گرفته‌اند و سال ساخت بقعه و مسجد همزمان و اواخر دوره‌ی قاجار است. مساحت بنای اصلی مسجد حدود 160 مترمربع بوده و به همراه خانه‌ی خادم مسجد مجموعا 260 متر‌مربع می‌باشد و فضاهای خانه‌ی خادم و سرویس‌های بهداشتی و حیاط در جبهه‌ی جنوبی مسجد قرار گرفته‌اند. در حال حاضر مسجد دارای دو درب می‌باشد که درب اصلی آن از خیابان تولیه و درب دیگر از کوچه‌ی سردار (شهید عالمی) است. پوشش سقف مسجد شیب‌دار و سفال پوش با خرپاهای چوبی می‌باشد.

مسجد اردبیلیان جامعه معماران ایران

مطالعات تاریخی
هرگونه اظهار نظر در باب تاریخ ساخت بنا به سبب عدم وجود اسناد معتبر تاریخی، با شک و شبهه همراه خواهد بود و تاریخ بنای اولیه‌ی این مسجد دقیقا روشن نیست. از سوی دیگر بررسی اسناد تاریخی شهر رشت و از آن جمله، نقشه‌ی دوره‌ی قاجاری شهر که در سال 1287ه.ق به دستور ناصرالدین شاه قاجار و به دست ذوالفقارخان مهندس (ذوالفقار بیگ کرمانی) ترسیم شده است، مشاهده‌ی مسجد اردبیلیان در بخش جنوبی بازار رشت، بین دو مسجد صفی و بادی اله نشان‌دهنده‌ی وجود این بنا در دوره‌ی ناصری است بنابراین می‌توان از تاریخ قطعی حضور بیش از صد ساله‌ی مسجد در این بخش از شهر رشت سخن گفت.
طبق نظر گملین، مساجد رشت در سال 1183 هجری (1771 م) شامل مساجد جامع، صیقلان، کوچک، سفید، گوهر رودبار، ملا رجبعلی، جیرکیاب، چومارسرا و پسکیاب بوده است و نامی از مسجد اردبیلیان برده نشده است.
ولی از بقعه و مسجد آقا سیدابراهیم در محله‌ی زاهدان رشت در بخش مساجد و بقاع متبرکه نام برده است که به نظر می‌رسد این مسجد همان مسجد اردبیلیان است که بعدها به این نام معروف شده. (کتاب دارالمرز ایران گیلان، روبینو، صص 87-74). همچنین با توجه به شیوه‌ی معماری مسجد و دو ستون 8 ضلعی باقیمانده در آن، تاریخ ساخت آن را به اواخر دوره‌ی قاجار می‌توان نسبت داد.
وجه تسمیه‌ی مسجد
به دلیل همجواری مسجد با بقعه‌ی آقا سید ابراهیم، نام مسجد نیز به همین نام معروف بوده است. به نظر می‌رسد، سال‌های بعد در دوره‌ی پهلوی مسجد به نام مسجد اردبیلیان تغییر نام داده و اردبیلی‌های مقیم رشت از این مسجد جهت عبادت استفاده می‏کرده‌اند. متاسفانه در منابع مکتوب اطلاعات چندانی از این مسجد به دست نیامده است تا بتوان دقیق‌تر نسبت به این نامگذاری نظر داد.

مسجد اردبیلیان جامعه معماران ایران

دوره‌بندی ساخت و مداخلات صورت گرفته
بنا به اظهار نظر روحانی مسجد (حاج آقا حسین نژاد)، این بنا توسط فردی به نام آقای خمامی -که احتمالا یکی از خیرین رشت بوده است- ساخته و تعمیرات و الحاقات در مسجد حدود 40 سال پیش توسط آقای عالمی (ساکن در همان محل و در کوچه‌ی جنوبی مسجد) انجام شده است. اینطور که از شواهد برمی‌آید، بنای مسجد اردبیلیان بعد از ساخت، فقط یک دوره‌ی الحاق و مداخله داشته است.
دوره‌ی اول: منظور از دوره‌ی اول همان زمان ساخت بنا می‌باشد. بقعه و مسجد در یک زمان ساخته شده و از ضلع غربی مسجد به هم متصل هستند. به دلیل بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی در منطقه، بنا از سطح تراز زمین بالاتر ساخته شده به طوریکه با پلکان از کف کوچه فاصله گرفته است. بنای مسجد در این دوره شامل دو درب ورودی یکی از شمال مسجد (درب اصلی) و یکی از ضلع شرقی بنا است که درب ضلع شرقی به داخل حیاط کوچک مسجد راه دارد. مسجد از نوع شبستانی و دارای دو ستون 8 ضلعی در فضای میانی شبستان بوده و حیاط مسجد با فرم ذوزنقه‌ای در ضلع جنوبی بنا واقع شده است. بازشوهای مسجد در اضلاع شمالی، جنوبی و شرقی مسجد قرار گرفته‌اند که وجود این بازشوهای وسیع برای جلوگیری از باقی ماندن رطوبت و هوای سنگین در فضای داخلی جهت کوران و تهویه هوا مفید به نظر می‌رسد. دیواره‌ی غربی مسجد متصل به بقعه می‌باشد و فقط با یک درب در میانه‌ی این ضلع با هم مرتبط بوده‌اند.
دوره‌ی دوم: دوره‌ی دوم مداخلاتی است که حدود 40 سال پیش در مسجد اتفاق افتاده. یکی از تغییرات مهم ایجاد شده در فضای داخلی مسجد، حذف یکی از ستون‌های هشت ضلعی مسجد می‌باشد. در واقع با حذف این ستون نیاز به ایجاد فضای بیشتر در مسجد را برطرف کرده‌ و جایگزین این ستون باربر، یک تیر فلزی برپا نموده‌اند. در نیمه‌ی غربی پلان مسجد یک نیم‌طبقه با سازه‌ی چوبی و فلزی احداث شده که برای استفاده‌ی بانوان می‌باشد. راه دسترسی به این طبقه، توسط پلکانی فلزی از ضلع شمالی مسجد در کنار درب ورودی اصلی تامین می‌گردد. همچنین در این دوره در فضای شبستان ازاره‌های سنگی و محراب کاشیکاری با ازاره‌های سنگ مرمر الحاق شد. در فضای حیاط، خانه‌ی خادم مسجد و سرویس‌های بهداشتی ساخته می‌شود که در پی ساخت خانه‌ی خادم، پنجره‌های ضلع جنوبی مسجد مسدود می‌شود. پنجره‌ی جنوب‌غربی در داخل اتاق سرایداری قرار می‌گیرد و بسته می‌شود و پنجره‌ی جنوب شرقی مسدود شده و به جای آن فضایی به عنوان وضوخانه تعبیه می‌شود.
طرح مرمت مسجد با هدف حذف الحاقات بی‌ارزش و بازگرداندن بنا به وضعیت زمان ساخت آن انجام شد. اقدامات صورت گرفته عبارتند از:
1- تغییر نام مسجد اردبیلیان به نام اصیل خود (مسجد آقا سید ابراهیم) و نصب تابلوی آن
2- حذف نیم‌طبقه‌ی‌ چوبی و آزاد ساختن ستون هشت ضلعی از میان سازه‌ی چوبی
3- بازسازی ستون حذف شده همانند ستون هشت ضلعی موجود
4- مرمت درب و پنجره‌های چوبی
5- حفظ و تقویت سازه‌ی چوبی سقف
6- مقاوم‌سازی سازه در پی تقویت پی‌ها (شناژ) و کلاف‌کشی روی جرزها جهت یکپارچگی عملکرد سازه
7- مرمت پوشش سفالی سقف و جایگزین نمود سفال‌ها در صورت لزوم
8- بهسازی خانه‌ی خادم مسجد

×
جامعه معماران ایران
نوع متریال
انتخاب
نوع متریال
نوع پروژه
انتخاب
نوع پروژه
ماشین گفتمان شهری | استودیو معماری درک فضا

ماشین گفتمان شهری | استودیو معماری درک فضا

ماشین گفتمان شهری | استودیو معماری درک فضا موقعیت: ایران، یزد، میدان شهید ریاضی، بلوار ابن سینا، پلاک13کارفرما: دکتر مقیمیعملکرد: کلینیک آزمایشگاهیتیم طراحی: حانیه دانشور، بهاره پزشکی، فاطمه حسنلواجرا: سعید بخشیمدیر پروژه: مهیار جمشیدینظارت: سعید بخشیتیم سازه و تاًسیسات: عمادی، اکبرپوریان، مردانیگرافیک : بیتا رضایی، امیرحسین محمد، رومینا قورچیان، ملیکا

ادامه مطلب »

ساختمان مسکونی مهر | آرا علی آبادی، آرش علی آبادی

ساختمان مسکونی مهر ،  آرش علی آبادی، آرا علی آبادیموقعیت: ایران، شیرازمعمار مسئول:  آرش علی آبادی، آرا علی آبادیتیم طراحی: نازنین مجاهد، ماهوش نظری، مهسا حسینی، رضا کاتبی، مهسا محمدپورمساحت: ۱۱۰۰ مترمربععکس: نوید عطروشاتمام پروژه: ۱۳۹۹ هشدار! تمامی اطلاعات پروژه و توضیحات، از زبان طراح محترم پروژه و تمام حقوق

ادامه مطلب »
کافه کناری گروه معماری معیار

کافه کناری | گروه معماری معیار

کافه کناری | گروه معماری معیار موقعیت: تهران ، چهار راه ولیعصرتیم طراحی : محمد کاظم هوشمند ، علی مقتدریمساحت پروژه:  170 مترمربعسال  اتمام: 1400وضعیت : ساخته شدهایده طراحی :ایجاد ریتم و تکرار با شکل دایره و استفاده خلاقانه از متریال آجر بهمنی و لوله های کارتنی.عکس : مهرنام روشن

ادامه مطلب »
ویلای کنار خط | گروه معماری سروستان

ویلای کنار خط | گروه معماری سروستان

ویلای کنار خط | گروه معماری سروستان موقعیت: اصفهان، اشکاوندمعماران:ناصر حسن پور، سعید فروغیتیم طراحی: ناصر حسن پور، سعید فروغی، مهسا ترکان، حدیث مبلی، ستاره پورمصداقیسال تکمیل: 1401زیربنا: 310 متر مربععکس:  نگار صدیقیکارفرما: خانواده ریاضیاتمتریال های استفاده شده: میکروسیمنت، آجر هشدار! تمامی اطلاعات پروژه و توضیحات، از زبان طراح محترم پروژه و تمام حقوق مادی و

ادامه مطلب »
خانه باغ برج جامعه معماران ایران

خانه باغ برج | استودیو معماری “با”

خانه باغ برج ، استودیو معماری “با” موقعیت: ایران، اصفهان، مشتاق اول کوچه باغ برج معماران: بابک کریم‌پور، علی شفیق طرح آجر چاربر: سروش اسدی مجری: بابک کریم‌پور، امید اشراقی گرافیک: علی شفیق کارفرما: مهدی فخر طاها نماکار: محمد حق‌نواز مساحت زمین: 100 متر‌مربع مساحت زیربنا: 290 متر‌مربع عکس: محمد

ادامه مطلب »

همکاری گرامی!
با تشکر از ارسال اطلاعات، به استحضار می‌رساند پس از بررسی فرم ارسالی، در صورت نزدیک بودن معیارهای طرفین، با شما تماس خواهیم گرفت. با آرزوی موفقیت و حضورتان در کنار ما.