آپارتمان مسکونی کوچه خانه | مرضیه زاد ، محسن مریزاد ، رها اشرفی

آپارتمان مسکونی کوچه خانه در پاسخ به دو جنبه ذاتی فرهنگ و شیوه زندگی ایرانی رشد کرد.
از یک سو، ساختارهای اجتماعی محافظه‌کار تاریخی، معماری درون‌گرا را طراحی کرده‌اند که از بیرون حتی از نگاهی اجمالی به خانه دیگران جلوگیری می‌کند. اما از سوی دیگر، شهرنشینی سریعی که در دهه 1970 آغاز شد، منجر به ایجاد پارادایم های مسکن شتابزده و با ادغام اندک ترجیحات فرهنگی ایرانی در معماری آنها شد. در عوض، گونه‌شناسی مسکن در ایران از استانداردهای عمومی برای ساختمان‌های آپارتمانی پیروی می‌کرد، با پنجره‌های بزرگ و رو به جنوب و حداکثر ردپایی برای اطمینان از سود ملکی. در نتیجه، آنچه در تمام شهرهای سراسر کشور می بینیم، ساختمان های متراکم و مسطح با پنجره های بزرگ، پوشیده از پرده های سنگین است.

در پاسخ به این سوال ، طراحی کوچه خانه پیشنهادی را ارائه می‌کند که درونگرایی لازم را در یک معماری مبتنی بر فرهنگ حفظ می‌کند و در عین حال ارتباطاتی را با محیط بیرون ایجاد می‌کند که منحصر به هر فضا و فعالیت‌هایی است که از درون آنها را در خود جای داده‌اند.
برای انجام این کار، معماران سیستمی از قاب ها را ایجاد کردند. این قاب‌ها به‌جای اینکه مستقیماً رو به خیابان باشند، در عوض به سمت کناره‌های ساختمان‌های آپارتمانی مجاور چرخانده می‌شوند. سپس قاب‌ها روی هم قرار می‌گیرند تا نور غیرمستقیم را از طریق تراس‌هایی فراهم کنند که از طریق اتصال به محیط از یک تجربه خاص پشتیبانی می‌کنند
عنوان “خانه کوچه” منشأ عملکردی و مفهومی دارد. از نظر عملکردی، عنوان از تصمیمی گرفته شده است که معماران در مراحل اولیه طراحی برای اتصال دو خیابان موازی از طریق یک کوچه در طبقه همکف پروژه گرفتند. برای حمایت از زیبایی یک کوچه در داخل یک ساختمان آپارتمانی، از مصالح شهری و صنعتی مانند سنگ گرانیت شعله‌دار و پانل‌های فلزی سوراخ‌دار استفاده شد. مسیر عبوری امکان دسترسی عمومی را در طول روز فراهم می کند. اجازه دسترسی عمومی از طریق دارایی خصوصی یک تسهیلات منحصر به فرد است زیرا مالکان دارایی اغلب امنیت و حریم خصوصی را به راحتی دسترسی به همسایگان ترجیح می دهند.

اما این عنوان از نظر مفهومی نیز مشتق شده بود. مفهوم کهن الگوی کوچه عمیقاً در فرهنگ ایرانی ریشه دارد. کوچه که به نظر می رسد خیابانی باریک است که در کنار آن درختان میوه و گردو قرار دارد، از طبقه همکف به تراس های باریک بلندی که در سطوح بالایی از قاب های چرخان ایجاد شده بود، مرتفع شده بود. انحراف از دیوارهای مجاور که برای اجازه دادن به نور غیرمستقیم برای شستن فضاهای داخلی لازم بود و در عین حال حفظ حریم خصوصی ساکنان را تضمین می کرد، یک “کوچه” باریک ایجاد می کند که سپس با درختان و گل های گلدانی پوشانده شد تا زیبایی شناسی کهن الگوی کوچه را در سنتی شهری ایرانی بازسازی کند. طرح مواد مورد استفاده در این پروژه به گونه ای انتخاب شدند که طبیعی، از نظر زیست محیطی آگاه و بومی با محیط محلی باشند. قم شهری خشک است که آجر مصالح اولیه در معماری سنتی آن است. با این حال، برای چندین دهه سنگ جایگزین آجرهای محلی در معماری قم شده است، زیرا توسعه دهندگان و خریداران به طور یکسان نمای سنگی را لوکس تر و گران تر می دانند. اولویت معماران برای استفاده از مصالح محلی و محیطی آگاهانه آنها را بر آن داشت تا الگوهای آجری را برای نمای نما که هم نمادین و هم منحصر به فرد است و هم خود را از ساختار قدیمی یا به طور کلی بومی بودن جدا می کند، کشف کنند.

در این پروژه، معماران تلاش کردند تا ضمن استفاده از مصالح ساختمانی سنتی و بومی به شیوه‌ای بدیع و زیبا، به ریشه‌های فرهنگ و معماری ایرانی اشاره کنند. نمای آجری قرمز در محیط شهری که در آن قرار دارد، هم کم رنگ و هم نمادین است، و در عین حال که نشاط درون را پنهان می کند، توجه را می طلبد..