ساختمان جدید پلاسکو | کوروش رفیعی

پلاسکو ساختمانی ۱۷ طبقه بود که در مرکز شهر تهران قرار داشت. این ساختمان در ۳۰ دی ۱۳۹۵ در جریان آتش سوزی فروریخت. این ساختمان دارای یک برج ۱۵ طبقه در جلو و ۵ طبقه ساختمان مجزا در قسمت پشتی بود. قسمت برج در جریان آتش سوزی به طور کامل سوخت و ۱۶ آتش نشان و ۶ نفر دیگر در جریان آتش سوزی جان باختند، اما ساختمان پشتی به همان شکلی که بود بازسازی شد. در مهرماه ۱۳۹۷، مسابقه طراحی برای طراحی ساختمان جدید پلاسکو به عنوان اثر ملی ماندگار به صورت آزاد برگزار شد. این طرح در مسابقه رتبه دوم را کسب کرد و پس از گذراندن چندین ارزیابی، توسط هیئت داوران و کارفرما برای ساخت انتخاب شد.

کانسپت معماری: الزامات «مسابقه جدید پلاسکو» علاوه بر یک برج ۱۵ طبقه و ۵ طبقه زیرزمین با کاربری تجاری، یک طبقه از ساختمان را به یادمان شهدای آتش نشان اختصاص داده است. به دنبال محدودیت ها و برنامه فشرده در ساختمان، بخش یادبود انعطاف پذیرترین منطقه برای نشان دادن مفهوم طراحی بود.

طبقه همکف به دلیل دسترسی مستقیم به عابر پیاده مجاور و طبقه پنجم با اتصال به پشت بام باقی مانده ساختمان، سرزنده ترین مکان با پتانسیل مناسب برای اسکان یادبود قربانیان بود. بنابراین، در طرح پیشنهادی، فضای یادبود به صورت یک فضای پلکانی سیال نشان داده می شود که طبقه اول را به طبقه پنجم متصل می کند. علاوه بر این، یک خلاء افقی در ساختمان ۵ طبقه موجود وجود داشت. طراحان یک فضای خالی عمودی به برج جدید اضافه کرده و آنها را به هم وصل کردند. بنابراین، نمودار گردش از وضعیت ۲d به ۳d تبدیل می شود.

برای اینکه یک ساختمان یادبود باشد، این پروژه مستقیماً به ریزش غم انگیز اشاره نمی کند. طراحان معتقدند که بازنمایی واقع گرایانه از حادثه، به جای ارائه یک خاطره پویا زنده، تصویری لحظه ای را ثبت می کند و آن را در واقع خراب می کند. به این ترتیب انتزاع را برانگیختند. آن ها در جستجوی راه های جدیدی برای تشریح رویداد و ایجاد نوع جدیدی از معنای بودند. تکه تکه شدن فرم توجه مخاطب را به فاجعه می کشاند.

قطعات به گونه ای معلق هستند که حفره ای را در مرکز شکل می دهند. این افتتاحیه موزه ای است که مخاطبان را از هرج و مرج خیابان جدا می کند و آنها را به باغ پشت بام در بالای ساختمان ۵ طبقه هدایت می کند. در واقع موزه مسیری است که از ساختمان می گذرد و خاطره را در ذهن بازدیدکنندگان زنده می کند. با وجود حذف موزه در حین ساخت و ساز به دلیل اشتباه در مجوز شهرداری از پروژه، اثر آن در حجم باقی می ماند و به این ترتیب ما را به یاد حادثه می اندازد و یادمان شهدا خواهد بود.